Herhalingstekens
Een herhalingsteken is een dubbele maatstreep met twee punten. Een herhaling naar achteren (punten links van de maatstreep) betekent: ga terug en speel het stuk opnieuw. Het gaat terug naar de dichtstbijzijnde herhaling naar voren (punten rechts van een maatstreep). Is er geen herhaling naar voren, ga dan terug naar het begin van het stuk.
Speel het stuk twee keer, tenzij de muziek iets anders zegt. Een aanduiding als 3x betekent dat je het in totaal drie keer speelt. De tweede keer herhaal je niet opnieuw.
Herhalingen nesten maar zelden. Zie je twee reeksen herhalingstekens in elkaar, werk dan van binnen naar buiten en pak een potlood.
1e en 2e volta
Haken met de labels 1. en 2. staan boven de laatste maten van een herhaald stuk. Ze heten volta’s. De eerste keer speel je de maten onder de haak 1. en neem je de herhaling. De tweede keer sla je de maten van 1. over en speel je in plaats daarvan de maten van 2. Dan ga je verder.
Sommige stukken hebben een derde volta, of een haak met het label 1.-3. voor de eerste drie keer, zoals in een lied met meerdere coupletten. De regel blijft gelijk: elke ronde speelt de volta met zijn nummer.
D.C., D.S., fine en coda
Dit zijn aanwijzingen in het Italiaans. Ze zeggen dat je naar een andere plek in de muziek moet springen.
| Teken | Betekent | Wat je doet |
|---|---|---|
| D.C. (da capo) | Van het hoofd | Ga terug naar het allereerste begin van het stuk |
| D.S. (dal segno) | Van het teken | Ga terug naar het segno-teken (een versierde S met een streep en punten) |
| Fine | Het einde | Stop hier, na een sprong met D.C. of D.S. |
| To Coda (een codateken) | Spring naar de coda | In de genoemde ronde ga je vooruit naar het tweede codateken |
| Coda | De staart | Het slotdeel, gemarkeerd met een codateken (een cirkel met een kruis) |
| D.C. al Fine | Terug naar het begin, eindig bij Fine | Ga naar het begin en speel tot je Fine bereikt |
| D.S. al Coda | Terug naar het teken, dan naar de coda | Ga naar het segno, speel tot To Coda en spring dan naar de coda |
Twee regels dekken de meeste verrassingen. Eerst: na een D.C. of D.S. neem je herhalingen meestal niet een tweede keer, tenzij de partituur het zegt (zoek een aanwijzing als met herhalingen). Ten tweede: 1e en 2e volta werken na een sprong vaak anders, dus lees de tekst boven de volta’s.
Een uitgewerkt voorbeeld
Stel dat een stuk twintig maten heeft. Maat 1 tot 6 vormen het lichaam van een herhaald stuk. Maat 7 staat onder een haak van de eerste volta en maat 8 onder een haak van de tweede volta. Maat 9 heeft een segno. Maat 14 zegt To Coda. Maat 16 zegt D.S. al Coda. Maat 17 tot 20 zijn de coda.
- Speel maat 1 tot 6, dan maat 7 (eerste volta) en neem de herhaling.
- Speel maat 1 tot 6 opnieuw, sla maat 7 over en speel maat 8 (tweede volta).
- Speel maat 9 tot 16. Als je To Coda in maat 14 deze eerste keer passeert, negeer het dan.
- Ga bij de D.S. in maat 16 terug naar het segno in maat 9.
- Speel maat 9 tot 14. Spring deze keer bij To Coda naar de coda.
- Speel maat 17 tot 20 en sluit af.
De maten die je speelt, op volgorde, zijn 1 tot 7, 1 tot 6, 8, 9 tot 16, 9 tot 14, 17 tot 20. Op papier vraagt dit een potlood en een moment nadenken. In een optreden raak je makkelijk de tel kwijt, dus veel spelers schrijven de volgorde in de marge.
Tips voor oefenen met herhalingen
- Markeer elke sprong met potlood met de maat waar je naartoe gaat.
- Oefen de sprong zelf: speel de maat ervoor en de maat erna.
- Zeg de route één keer hardop, zoals 1 tot 8, 1 tot 7, 9 tot 14, terug naar het segno.
- Controleer welke herhalingen de tweede keer worden genomen en welke worden overgeslagen.
- Zoek een kleine noot of een tekst zoals D.S. senza replica, wat geen herhalingen betekent.
Herhalingen en pagina’s omslaan
Herhalingen maken omslaan moeilijk. Na een D.S. is de juiste pagina niet de volgende. Het is een pagina die je tien minuten geleden zag. Een menselijke bladomslager moet de route volgen. Een scroll op een timer kan dat niet.
SheetScroll volgt herhalingstekens, 1e en 2e volta, D.S. en coda. Bereik je een sprong, dan gaat het naar de pagina waar je heen gaat en slaat het twee tellen voor het einde van die pagina om. Stop je, ga je terug of sla je een herhaling over, dan vindt het je plek weer, en een tik op de maat waar je bent vertelt het meteen waar je bent. Luisteren hoort bij SheetScroll Pro.
Vragen
Wat betekent D.S. al Coda?
Ga terug naar het segno-teken, speel tot de woorden To Coda, spring dan naar het codadeel en speel tot het einde.
Wat is het verschil tussen D.C. en D.S.?
D.C. (da capo) gaat terug naar het allereerste begin. D.S. (dal segno) gaat terug naar het segno-teken ergens in het stuk.
Speel ik de herhalingen opnieuw na een D.C.?
Meestal niet. Tenzij de partituur met herhalingen zegt, neem je elke herhaling maar één keer en speel je de tweede volta waar er een is aangegeven.
Hoe werken 1e en 2e volta?
De eerste keer speel je de maten onder de haak 1. en herhaal je. De tweede keer sla je ze over en speel je de maten onder de haak 2.
Kan een pageturner herhalingen en coda’s volgen?
Sommige wel. SheetScroll volgt herhalingstekens, 1e en 2e volta, D.S. en coda, zodat na een sprong de juiste pagina verschijnt.
Gerelateerd
- Automatische pageturnersAlle manieren om bladmuziek handsfree om te slaan, van pedalen tot apps die luisteren, met de voor- en nadelen van elk en hoe luisteren werkt.
- Omslaan tijdens het pianospelenPraktische manieren waarop pianisten zonder onderbreking omslaan: indelingstrucs, halve pagina’s, pedalen, de wissel uit het hoofd en apps die luisteren.
- Akkoordenschema’s en transponerenHoe je een akkoordenschema transponeert, capo-grepen uitrekent, Nashville-nummers leest en de tekst onder de akkoorden houdt. Met voorbeelden.
- PianistenEen bladmuziekapp voor pianisten: luistert via de microfoon of een digitale piano via MIDI en slaat twee tellen eerder om, nooit te vroeg. Gratis lezer.
- KerkmusiciHoud een dienst op volgorde, volg herhalingen en D.S. door de coupletten en zet schema’s in de toonsoort van de zangers. Gratis lezer; Pro voor handsfree.
- PianoVijftien gratis pianostukken uit het publieke domein in lesvolgorde, van drie noten voor de rechterhand tot Burgmüller. Ze slaan om zonder Pro.