Wat is ABC-notatie?
ABC is een manier om muziek met letters te schrijven. Chris Walshaw bedacht het in 1993 voor volks- en traditionele melodieën, die meestal uit één melodielijn bestaan, en publiceert de standaard op abcnotation.com. Noten zijn letters, lengtes zijn cijfers en maten zijn verticale streepjes, dus een hele melodie past in een paar regels tekst.
Daarom gebruiken melodieverzamelingen het. Je kunt ABC plakken in een e-mail, een bericht of een forumpost. Je kunt erin zoeken, en een programma zet het om in notatie op een notenbalk of in geluid. Een bestand eindigt op .abc, en een bestand kan veel melodieën bevatten, een tunebook genoemd.
Het is vooral voor melodieën: een melodie, met akkoordnamen erboven als je wilt. Het is niet gemaakt voor drukke pianopagina’s, maar het kan meerdere stemmen bevatten.
Hoe ziet een ABC-melodie eruit?
Hier is een complete melodie, het thema van Beethovens Ode aan de vreugde. Elke regel van de kop begint met een letter en een dubbele punt. Na de kop komen de noten.
| Regel | Wat er staat |
|---|---|
| X:1 | Het referentienummer. Het begint elke melodie, dus een bestand kan er veel bevatten. |
| T:Ode to Joy | De titel. |
| C:Ludwig van Beethoven | De componist. |
| M:4/4 | De maatsoort, vier kwartnoottellen per maat. |
| L:1/4 | De standaardnootlengte: een gewone letter is een kwartnoot. |
| K:C | De toonsoort, C groot. Hij komt als laatste in de kop, en de muziek begint op de volgende regel. |
| EEFG|GFED|CCDE|E>DD2| | Vier maten: E E F G, dan G F E D, dan C C D E, dan een gepunteerde E, een korte D en een halve noot D. |
| EEFG|GFED|CCDE|D>CC2|] | De tweede frase eindigt op C. De |] is de slotmaatstreep. |
Een melodie heeft X:, T: en K: nodig. M: en L: bepalen het tellen. Lees eerst de kop en dan de noten: dat is de hele methode.
Hoe werken letters en octaven in ABC?
Hoofdletter C is de middelste C, en de hoofdletters C D E F G A B klimmen tot de B erboven. Kleine letters zijn het octaaf erboven, dus c is de C een octaaf boven de middelste C. Voeg een apostrof toe om nog een octaaf omhoog te gaan (c') of een komma om er een omlaag te gaan (C,). ABC gebruikt dezelfde letters als de Nederlandse nootnamen: de B is gewoon B, geen Bes.
| Schrijf | Betekent |
|---|---|
| C, | C onder de middelste C (C3) |
| C | Middelste C (C4) |
| c | C boven de middelste C (C5) |
| c' | C weer een octaaf hoger (C6) |
| ^F | F met kruis (Fis) |
| _B | B met mol (Bes) |
| =B | B met herstellingsteken |
| ^^F, __B | Dubbelkruis en dubbele mol |
Een kruis, mol of herstellingsteken geldt tot het einde van de maat, zoals in gedrukte muziek. De kruisen en mollen van de toonsoort zelf schrijf je niet: K:G maakt van elke F al een Fis.
Toonsoorten kunnen een modus noemen. K:Dmix is D mixolydisch en K:Ador is A dorisch. Veel melodieën in het volksrepertoire gebruiken modi, dus kijk naar de toonsoort voordat je groot of klein aanneemt.
Hoe werken nootlengtes in ABC?
De L:-regel bepaalt de eenheid. Een letter alleen duurt één eenheid. Een cijfer erachter vermenigvuldigt de lengte en een schuine streep deelt hem. Heeft een melodie geen L:-regel, dan kiest de standaard er een uit de maatsoort: een achtste noot als de maatsoort drie kwarten of langer is (4/4, 3/4, 6/8), en een zestiende noot voor kortere maatsoorten als 2/4.
| Schrijf | Lengte |
|---|---|
| A | Achtste noot |
| A2 | Kwartnoot |
| A3 | Gepunteerde kwartnoot |
| A4 | Halve noot |
| A8 | Hele noot |
| A/2 of A/ | Zestiende noot |
| A3/2 | Gepunteerde achtste noot |
| A>B | Een gepunteerde achtste, dan een zestiende. Draai het pijltje om om de tweede noot te punteren. |
| z, z2 | Een rust van één eenheid, en van twee |
Noten die zonder spatie aan elkaar staan, krijgen samen een balk, en een spatie breekt de balk. Met L:1/8 zijn ABcd vier achtste noten onder één balk, en A B c d vier losse achtsten. Zo laat je de tel zien in een jig of een reel.
Hoe schrijf je maten, herhalingen en volta’s in ABC?
- | is een maatstreep, || een dubbele maatstreep en |] de slotmaatstreep.
- |: begint een herhaald stuk en :| sluit het af. Dansmelodieën bestaan vaak uit twee herhaalde delen.
- [1 en [2, vaak geschreven als |1 en :|2, markeren de 1e en 2e volta van een herhaling.
Dit werkt als de tekens in gedrukte muziek. Zijn 1e en 2e volta nieuw voor je, zie dan zo lees je herhalingen, volta’s, D.S., D.C., coda en fine.
Hoe voeg je akkoorden, versieringen en tekst toe?
- Akkoordnamen staan tussen dubbele aanhalingstekens voor een noot: "Am"A2 of "G7"B2.
- Noten die samen klinken staan tussen rechte haken: [CEG] is een C-groot-akkoord.
- Overbindingen verbinden twee noten van dezelfde toonhoogte met een koppelteken (A2-A2), en legatobogen gebruiken haakjes: (DEFG).
- Triolen beginnen met (3, zoals in (3abc.
- Voorslagen staan tussen accolades voor de hoofdnoot: {g}A.
- Versieringen zijn korte tekens voor een noot: een tilde ~ is de Ierse roll, een punt is staccato, H is een fermate en T is een triller. De lange vorm !trill! werkt ook.
- Tekst komt op een regel die met w: begint, onder de noten.
- Meer dan één stem gebruikt V:-regels, een voor elke stem.
Verschillende programma’s tekenen versieringen op verschillende manieren. Een roll in een sessiemelodie kan getoond worden als rollteken, als voorslagen of helemaal niet.
Waar komen ABC-melodieën vandaan?
De meeste ABC komt uit melodieverzamelingen voor volks- en traditionele muziek. The Session is een gemeenschapssite voor Ierse traditionele muziek, en zijn ontwikkelaar heeft beschreven hoe elke versie van een melodie als ABC-tekst wordt opgeslagen en in de browser als bladmuziek wordt getekend. De site abcnotation.com, bijgehouden door de maker van het formaat, heeft een zoekfunctie voor melodieën en verwijst naar verzamelingen elders, en zegt te linken naar honderdduizenden melodieën.
Drie dingen om te controleren bij een melodie die je vindt:
- De toonsoort en de maatsoort. Iedereen kan een versie plaatsen, en een kop kan fout zijn. Klinkt de melodie vreemd, vergelijk haar dan met een opname.
- Welke versie het is. Traditionele melodieën bestaan in veel versies. Twee mensen hun ABC van dezelfde melodie kan verschillen in noten, versieringen en maten.
- De rechten. Een oude melodie is niet altijd vrij te kopiëren. De bewerking van iemand of een verzameling kan een eigen auteursrecht en eigen voorwaarden hebben. Zie waar vind je gratis bladmuziek.
Bij veel sessies spelen mensen uit het hoofd, dus ABC is vooral om een melodie te leren.
Hoe zet je ABC om in bladmuziek en speel je ervan?
Elke teksteditor kan ABC schrijven, maar je hebt een programma nodig om de notenbalk te zien. Er bestaan veel gratis ABC-viewers en -converters. Of open het bestand in SheetScroll, dat ABC leest zoals het elke digitale partituur leest.
- Tik in de bibliotheek op Toevoegen en kies Bestanden. Kies het .abc-bestand, of een hele map ervan.
- Een bestand met veel melodieën komt binnen als aparte melodieën, elk een eigen stuk, en SheetScroll zegt hoeveel het uit het boek heeft geïmporteerd.
- Open een melodie. SheetScroll zet hem als notenbalknotatie, met elke maat precies bekend, en volgt herhalingen en volta’s.
SheetScroll kan ook naar je spel luisteren en de pagina omslaan. Het volgt snaarinstrumenten, houtblazers en de andere instrumenten die het via de microfoon hoort. De meeste melodieën passen op één pagina, dus het omslaan telt vooral bij een lange set of een tunebook. Je kunt melodieën in een setlist zetten, in de volgorde waarin je ze speelt, en de voetregel noemt de volgende. Meeluisteren en automatisch omslaan horen bij Pro. De lezer, setlists en elk formaat zijn gratis.
Violisten vinden dezelfde hulpmiddelen op de pagina voor strijkers en in de vioolcursus. De hulppagina over importformaten toont wat er nog meer opent.
Vragen
Wat betekent ABC-notatie?
Het is een manier om muziek als gewone tekst te schrijven, gebouwd op de nootletters A tot G. Je typt de noten als letters en het programma tekent de notenbalk.
Hoe lees ik ABC-notatie?
Lees eerst de kop: M: is de maatsoort, L: de standaardnootlengte en K: de toonsoort. Lees dan de noten. C is de middelste C, c het octaaf erboven, een cijfer maakt een noot langer en een schuine streep korter.
Hoe zet ik ABC om in bladmuziek?
Open het in een ABC-viewer of -converter, of voeg het .abc-bestand toe aan SheetScroll, dat het als notenbalknotatie zet. Kopieer de tekst naar een gewoon tekstbestand en sla het op met de extensie .abc.
Wat betekent L: in ABC?
L: bepaalt de standaardnootlengte. Met L:1/8 is een gewone letter een achtste noot, A2 een kwartnoot en A/2 een zestiende noot. Ontbreekt hij, dan kiest de maatsoort de eenheid.
Is ABC alleen voor volksmuziek?
Het is bedacht voor volks- en traditionele melodieën en wordt er vooral voor gebruikt. Het kan ook akkoorden, meerdere stemmen en tekst bevatten, en het is voor andere soorten muziek gebruikt.
Kan SheetScroll de pagina omslaan voor een ABC-melodie?
Ja. ABC opent als digitale partituur en SheetScroll volgt het zoals elke andere, en slaat om twee tellen voor het einde van de pagina, nooit te vroeg. Meeluisteren hoort bij Pro.
Gerelateerd
- Herhalingen, D.S., D.C. en codaHoe je herhalingstekens, 1e en 2e volta, D.C., D.S., coda en fine in bladmuziek leest, met een uitgewerkt voorbeeld en hoe een pageturner ze volgt.
- Noten leren lezenLeer noten lezen: de notenbalk, viool- en bassleutel, nootnamen, nootwaarden, rusten, maatsoorten, voortekeningen en hoe je het oefent.
- Gratis bladmuziek vindenWat publiek domein betekent voor bladmuziek, hoe oud een stuk moet zijn, waarom een nieuwe uitgave niet vrij hoeft te zijn en waar je legaal gratis partituren haalt.
- StrijkersEen bladmuziekapp die omslaat terwijl je strijkt. Luistert naar strijkers, slaat nooit te vroeg om en toont je pdf-partijen zoals gedrukt. Gratis lezer.
- VioolZestien gratis vioolstukken uit het publieke domein in lesvolgorde, van de lege D- en A-snaar tot barokmenuetten. Ze luisteren mee en slaan om zonder Pro.
- Muziekbestanden openenSheetScroll opent pdf’s, foto’s, MusicXML, MuseScore, Guitar Pro, MIDI, ABC, akkoordenschema’s en meer. Hoe je ze toevoegt en een scan koppelt.
Bronnen
- The abc music standard 2.1, abcnotation.com, gecontroleerd op 23 oktober 2026
- About abc notation, abcnotation.com, gecontroleerd op 23 oktober 2026
- Jeremy Keith, how The Session shows ABC as sheet music, gecontroleerd op 23 oktober 2026