Wanneer is bladmuziek vrij te kopiëren en te printen?
Bladmuziek is vrij als geen auteursrecht erop rust (het is publiek domein) of als de eigenaar het voor vrij gebruik heeft vrijgegeven, zoals met een Creative Commons-licentie. Eén gedrukte partituur kan tot drie lagen rechten dragen:
- De compositie: de noten die de componist schreef. Dit is wat met de tijd verloopt.
- De tekst: liedteksten, en vertalingen ervan, die hun eigen auteurs en jaartallen hebben.
- De uitgave: wat een redacteur of bewerker toevoegde, zoals vingerzettingen, streken, een nieuwe bewerking, een voorwoord of nieuwe noten.
Een partituur is alleen vrij te kopiëren als elke laag op de pagina vrij is.
Hoe oud moet muziek zijn om publiek domein te zijn?
| Waar | De regel | Wat het betekent |
|---|---|---|
| Verenigde Staten, gepubliceerd vóór 1978 | 95 jaar na publicatie, tot het einde van het 95e jaar | Muziek die meer dan 95 jaar vóór het huidige jaar is gepubliceerd, is publiek domein, en elke 1 januari komt de muziek van nog een jaar erbij. Sommige latere werken verliepen eerder door ontbrekende formaliteiten. |
| Verenigde Staten, gepubliceerd vanaf 1978 | Het leven van de auteur plus 70 jaar | Werken in opdracht lopen in plaats daarvan 95 jaar vanaf publicatie. |
| Verenigde Staten, ongepubliceerde werken | Het leven van de auteur plus 70 jaar | Een manuscript is vrij zodra 70 volle jaar na de dood van de auteur zijn verstreken. |
| Europese Unie en Verenigd Koninkrijk | Het leven van de auteur plus 70 jaar | Geteld vanaf de dood van de laatst overlevende auteur, zoals de componist of de tekstschrijver van een lied. |
| Canada | Leven plus 50 jaar voor auteurs die in 1971 of eerder overleden; leven plus 70 voor latere sterfgevallen | Muziek van een auteur die in 1971 of eerder overleed, is in Canada publiek domein. |
| Andere landen | Velen gebruiken leven plus 50 of leven plus 70; sommige langer | Zoek de regel van het land op. |
Muziek van componisten als Bach, Mozart, Beethoven, Chopin, Schubert en Tsjaikovski is bijna overal publiek domein. De regels verschillen voor muziek van de afgelopen eeuw. Muziek van een componist die in 1971 of eerder overleed, is bijvoorbeeld publiek domein in Canada, terwijl landen met leven plus 70 muziek 70 volle jaar na de dood van de componist beschermen.
Dit zijn de gebruikelijke termijnen, en er bestaan uitzonderingen: verlengingsregels voor oudere Amerikaanse werken, anonieme werken en verlengingen in oorlogstijd. Voor Amerikaanse werken houdt de Cornell Library een schema per jaar van publicatie bij.
Is een moderne uitgave van een klassiek stuk nog vrij?
Niet altijd. Een sonate van Beethoven is vrij, maar de uitgave op je lessenaar kan nieuwe rechten dragen voor wat de redacteur toevoegde. IMSLP, de Petrucci Music Library, beschrijft in zijn eigen regels hoe dit werkt:
- Verenigde Staten: nieuw materiaal, zoals voorwoorden en aantekeningen, kan beschermd zijn. Het werk in het publieke domein blijft publiek domein, en een nieuwe zetting alleen schept geen nieuw auteursrecht.
- Europese Unie: uitgaven kunnen tot 30 jaar na publicatie beschermd zijn. IMSLP hanteert vrijwillig een regel van 25 jaar.
- Canada: wetenschappelijke of urtext-uitgaven zonder oorspronkelijke redactionele bijdrage hebben waarschijnlijk geen bescherming.
Een bewerking van een melodie uit het publieke domein is een nieuw werk. Een nieuwe vertaling van oude woorden ook. De veiligste partituren zijn scans van oude uitgaven en nieuwe uitgaven die een vrije licentie vermelden.
| Licentie | Wat je mag doen | Wat het vraagt |
|---|---|---|
| Publiek domein of CC0 | Kopiëren, printen, delen, wijzigen en voor alles gebruiken | Niets |
| CC BY | Hetzelfde | De auteur vermelden |
| CC BY-SA | Hetzelfde | De auteur vermelden en wijzigingen onder dezelfde licentie delen |
| CC BY-NC | Kopiëren en delen voor niet-commercieel gebruik | De auteur vermelden, en geen commercieel gebruik |
Waar kan ik legaal gratis bladmuziek krijgen?
SheetScroll heeft een gratis bibliotheek in de app, Gratis bladmuziek genoemd. Ze bevat duizenden partituren voor piano, zang, viool, cello, gitaar, dwarsfluit en veel andere instrumenten, en met een tik open je er een. Verderop staat ze uitgebreid beschreven. Buiten de app delen deze bibliotheken gratis partituren, elk onder zijn eigen regels:
- IMSLP (Petrucci Music Library): scans en enkele nieuwe uitgaven van klassieke muziek. De hoofdservers staan in Canada en bevatten werken die in Canada publiek domein zijn. Werken die in de VS wel publiek domein zijn maar in Canada niet, staan op een aparte Amerikaanse server. Elke werkpagina heeft een auteursrechtnotitie.
- Mutopia Project: vrijwilligers zetten klassieke uitgaven met LilyPond. Elk stuk komt als pdf, MIDI-bestand en LilyPond-bron, met de licentie erbij: publiek domein of een Creative Commons-licentie.
- Choral Public Domain Library (CPDL): gratis koor- en vocale partituren, gedeeld door vrijwilligers.
- OpenScore: vrijwilligers transcriberen partituren uit het publieke domein naar bewerkbare notatie en geven de resultaten vrij onder CC0. Het heeft een verzameling liederen (het Lieder-corpus) en strijkkwartetten.
- Library of Congress: gedigitaliseerde Amerikaanse bladmuziek. Voor de collectie Music for the Nation zegt de bibliotheek dat ze geen Amerikaanse auteursrechtelijke beperkingen kent, en dat buitenlandse rechten voor sommige items nog kunnen gelden.
Elke pdf die je downloadt, kun je in SheetScroll openen. Open het menu Toevoegen en tik op Bestanden.
Is IMSLP legaal?
IMSLP zegt dat zijn hoofdservers in Canada staan en dat het daar een werk alleen accepteert als het in Canada publiek domein is of de rechthebbende ermee instemt. Een werk dat in de VS publiek domein is maar in Canada niet, kan op de aparte Amerikaanse server komen. IMSLP accepteert ook werken die onder vrije licenties zijn vrijgegeven.
Of je een bepaald werk mag downloaden en gebruiken, hangt nog steeds af van de wet waar je woont. Voor het meeste waar mensen naar zoeken, zoals Bach, Mozart, Beethoven en Chopin, maakt het geen verschil. De termijnen verschillen voor componisten die in de decennia vlak vóór 1972 overleden. Twijfel je, lees dan de auteursrechtnotitie op de pagina van het werk en gebruik een bron die de regels van jouw land volgt.
Hoe controleer ik een partituur voordat ik hem kopieer of deel?
- Zoek het sterfjaar van de componist en het jaar waarin de muziek voor het eerst is gepubliceerd. Een componist die meer dan 70 jaar geleden overleed, is vrij in landen met leven plus 70. In de VS is muziek die meer dan 95 jaar geleden is gepubliceerd vrij.
- Zoek wie de uitgave of bewerking maakte en wanneer. Lees de licentieregel op de pagina of op de werkpagina van de bibliotheek.
- Controleer de tekst. Een tekstschrijver of vertaler die recenter overleed, houdt de tekst beschermd.
- Controleer de licentie. CC0 en publiek domein vragen niets, CC BY vraagt om vermelding en NC betekent geen commercieel gebruik.
- Controleer de regel van je land als de componist halverwege de vorige eeuw overleed.
- Kun je het niet zien, vraag het dan aan de uitgever of koop een gelicentieerd exemplaar.
Wat staat er in de gratis bladmuziek van SheetScroll?
Open het menu Toevoegen en tik op Gratis bladmuziek. Een lege bibliotheek toont meteen dezelfde zoekfunctie en planken. Zoek op titel, componist of instrument, kies een instrument, of blader door de planken: Populair, Beginner, Makkelijk, Gemiddeld, Gevorderd, en per componist. Elke kaart toont de eerste maten van het stuk, zodat je ziet wat je opent.
Een stuk is er alleen als elke auteur, de componist en elke tekstschrijver, vóór 1926 overleed (of de muziek traditioneel is) en de uitgave een vrije licentie heeft. De bronnen zijn onder meer vrijwilligersprojecten als Mutopia en OpenScore, en de eigen cursusstukken van SheetScroll, die CC0 zijn. Vraagt een licentie om vermelding, dan blijft die vermelding in de info van de partituur staan. Andere partituren dragen de notitie Publiek domein. Uit de gratis bladmuziek van SheetScroll.
Een tik op een kaart voegt een gewone partituur toe aan je bibliotheek. Er is geen account, en je zoekopdrachten blijven op je apparaat. De lezer is gratis. Meeluisteren en automatisch omslaan horen bij SheetScroll Pro, behalve in de stukken van de acht gratis cursussen, die gratis meeluisteren. Blader per instrument: piano, viool, cello, gitaar, dwarsfluit en zang.
Vragen
Wat betekent publiek domein voor bladmuziek?
Geen auteursrecht rust op de muziek, dus iedereen mag haar kopiëren, printen, delen en uitvoeren. De compositie kan publiek domein zijn terwijl een nieuwe uitgave of bewerking ervan dat niet is.
Hoe zie ik of bladmuziek publiek domein is?
Zoek het sterfjaar van de componist en de datum van de uitgave. In landen met leven plus 70 is een componist die meer dan 70 jaar geleden overleed vrij. Controleer dan of de uitgave niets beschermds toevoegt, zoals een nieuwe bewerking of redactionele aantekeningen.
Is downloaden van IMSLP legaal?
IMSLP zegt dat zijn hoofdservers werken bevatten die in Canada publiek domein zijn. Of een bepaalde download voor jou rechtmatig is, hangt af van de regels van je land, die kunnen verschillen voor componisten die in de decennia vóór 1972 overleden.
Mag ik gratis bladmuziek printen?
Ja, als het publiek domein is of de licentie het toestaat. CC BY vraagt je de auteur te vermelden, en niet-commerciële licenties staan geen commercieel gebruik toe.
Is een nieuwe bewerking van een melodie uit het publieke domein vrij?
Niet automatisch. De melodie is vrij, maar de versie van de bewerker is een nieuw werk, beschermd tenzij de bewerker het onder een vrije licentie heeft vrijgegeven.
Is de gratis bladmuziek van SheetScroll echt gratis?
Ja. De partituren zijn gratis te openen en te lezen, zonder account. Meeluisteren en automatisch omslaan hoort bij SheetScroll Pro.
Gerelateerd
- Bladmuziek scannenZet papieren bladmuziek om in een schone pdf met de camera van een telefoon of tablet: licht, platte pagina’s, gebonden boeken en bestandstips.
- Je bibliotheek ordenenEen eenvoudig systeem voor een digitale bladmuziekbibliotheek: bestandsnamen, tags, setlists, aantekeningen en back-ups, zodat je alles snel vindt.
- Een tablet kiezenHoe je een tabletgrootte voor bladmuziek kiest (12,9 tot 13 inch of 11 inch), wanneer een telefoon genoeg is, plus standaards, schittering, accu en papier.
- PianoVijftien gratis pianostukken uit het publieke domein in lesvolgorde, van drie noten voor de rechterhand tot Burgmüller. Ze slaan om zonder Pro.
- BeginnersAcht gratis cursussen voor piano, gitaar, viool, cello, dwarsfluit, klarinet, saxofoon en trompet. De stukken luisteren mee en slaan om, zonder Pro.
- Muziekbestanden openenSheetScroll opent pdf’s, foto’s, MusicXML, MuseScore, Guitar Pro, MIDI, ABC, akkoordenschema’s en meer. Hoe je ze toevoegt en een scan koppelt.
Bronnen
- Cornell University Library, Copyright Term and the Public Domain in the United States, gecontroleerd op 23 oktober 2026
- IMSLP, Copyright Made Simple, gecontroleerd op 23 oktober 2026
- IMSLP, Licensing Policy and Guidelines, gecontroleerd op 23 oktober 2026
- Directive 2006/116/EC on the term of copyright protection, gecontroleerd op 23 oktober 2026
- Mutopia Project, gecontroleerd op 23 oktober 2026
- Choral Public Domain Library, about, gecontroleerd op 23 oktober 2026
- Creative Commons, OpenScore’s plans to liberate sheet music, gecontroleerd op 23 oktober 2026
- Library of Congress, Music for the Nation: American Sheet Music, gecontroleerd op 23 oktober 2026