Wat is de standaardstemming van gitaar, bas, ukelele en viool?
Elk instrument heeft een standaardstemming: de noten waarop de lege snaren gestemd zijn. De tabel toont elke noot met zijn octaafnummer, waarbij C4 de middelste C is.
| Instrument | Lege snaren | Afstand |
|---|---|---|
| Gitaar, zes snaren | E2 A2 D3 G3 B3 E4 | Kwarten, met een terts tussen G en B |
| Basgitaar, vier snaren | E1 A1 D2 G2 | Kwarten |
| Basgitaar, vijf snaren | B0 E1 A1 D2 G2 | Kwarten |
| Ukelele (sopraan, concert, tenor) | G4 C4 E4 A4 | De G is hoger dan de C |
| Ukelele, lage G | G3 C4 E4 A4 | De G is de laagste snaar |
| Baritonukelele | D3 G3 B3 E4 | De bovenste vier snaren van een gitaar |
| Viool | G3 D4 A4 E5 | Kwinten |
| Altviool | C3 G3 D4 A4 | Kwinten |
| Cello | C2 G2 D3 A3 | Kwinten |
| Contrabas | E1 A1 D2 G2 | Kwarten |
| Mandoline | G3 D4 A4 E5 | Kwinten, twee snaren gelijk gestemd voor elke noot |
| Banjo, vijf snaren, open G | G4 D3 G3 B3 D4 | De korte vijfde snaar is de hoogste |
De gebruikelijke ukelelestemming is re-entrant: de G-snaar is hoger dan de C-snaar ernaast. Een lage G-snaar laat het instrument lager en voller klinken, en de akkoordgrepen blijven hetzelfde. Viool, altviool en cello zijn in kwinten gestemd. De altviool staat een kwint onder de viool en de cello een octaaf onder de altviool.
Hoe gebruik ik een stemapparaat?
Een chromatische stemmer luistert naar één toon en zegt hoe ver die van de dichtstbijzijnde toonhoogte af zit. Hij werkt voor elk instrument. Klemstemmers voelen de trilling van het instrument, en microfoonstemmers, apps inbegrepen, luisteren naar de lucht. Hoe dan ook zijn de stappen hetzelfde.
- Zoek een stille plek en controleer de referentie. A = 440 Hz is de gebruikelijke instelling.
- Speel één lege snaar, één keer, krachtig. Laat hem doorklinken terwijl je de stemmer leest.
- Staat de stemmer op te laag, span de snaar dan aan met de stemmechaniek. Staat hij op te hoog, laat hem dan zakken.
- Stop als hij Gestemd toont en de naald of het display in het midden staat.
- Ga naar de volgende snaar. Doorloop ze allemaal en controleer dan de eerste nog eens, want een snaar aanspannen beweegt de hals en verschuift de anderen een beetje.
Kom altijd van onderen naar de toon toe. Is een snaar te hoog, laat hem dan voorbij de toon zakken en span hem weer op. Een snaar die van onderen is opgestemd, zakt minder snel terug.
Nieuwe snaren rekken de eerste dagen uit en moeten steeds opnieuw gestemd worden. Houdt een oude snaar zijn stemming niet, dan is de oorzaak vaak een slippende stemmechaniek of een snaar die zijn leven heeft gehad, niet je gehoor.
Hoe stem ik een gitaar zonder stemapparaat?
Je hebt één referentietoon nodig, van een piano, een stemvork, een opname of een ander instrument. Stem de lage E-snaar erop. Heb je geen referentie, stem de lage E dan op een toon die prettig klinkt. De gitaar staat dan op zichzelf zuiver, maar niet met andere instrumenten.
Gebruik dan de methode van de vijfde fret. Druk een snaar in bij de vijfde fret en speel hem samen met de volgende lege snaar. De twee moeten gelijk klinken.
- Druk de lage E-snaar in bij de vijfde fret. Die toon is A. Stem de lege A-snaar daarop.
- Druk de A-snaar in bij de vijfde fret. Die toon is D. Stem de lege D-snaar daarop.
- Druk de D-snaar in bij de vijfde fret. Die toon is G. Stem de lege G-snaar daarop.
- Druk de G-snaar in bij de vierde fret, niet de vijfde. Die toon is B. Stem de lege B-snaar daarop.
- Druk de B-snaar in bij de vijfde fret. Die toon is E. Stem de lege hoge E-snaar daarop.
Luister naar zwevingen, een langzaam wiebelen in het geluid als twee tonen dicht bij elkaar liggen maar niet gelijk zijn. Het wiebelen vertraagt als de tonen naar elkaar toe komen en stopt als ze gelijk zijn.
Een basgitaar stem je op dezelfde manier op zijn vier snaren: de vijfde fret van E geeft A, van A geeft D en van D geeft G. Een ukelele stem je vanaf de C-snaar. Druk C in bij de vierde fret voor E, druk E in bij de vijfde fret voor A en druk E in bij de derde fret voor G. De open snaren, vanaf de snaar het dichtst bij je kin, zijn G C E A.
Om met flageoletten te controleren raak je een snaar licht aan boven de vijfde fret van de lage E-snaar, zonder druk, en boven de zevende fret van de A-snaar. Sla ze om de beurt aan. Beide laten dezelfde E horen, en ze wiebelen als de A-snaar niet klopt.
Hoe stem ik een viool, altviool of cello?
Strijkinstrumenten stem je in reine kwinten. Begin met de A-snaar en stem hem op een referentie-A, een stemapparaat, een piano of een stemvork. Stem dan de snaar ernaast door beide samen te strijken. Is het interval een zuivere kwint, dan smelten de twee tonen samen en stopt het wiebelen.
- Viool: eerst A, dan D, G en E.
- Altviool: eerst A, dan D, G en C.
- Cello: eerst A, dan D, G en C.
- Contrabas: hij is in kwarten gestemd, E A D G, dus gebruik een stemapparaat of vraag je docent om hulp.
Gebruik de fijnstemmers op het staartstuk voor kleine veranderingen. Gebruik de wervels voor grotere, en duw de wervel zachtjes naar binnen terwijl je draait, zodat hij blijft zitten. Wervels kunnen slippen of een snaar kan breken, dus laat een beginner de eerste keren een docent of een winkel het voordoen.
Hoe stemmen blazers?
Speel je eerst in. Een koud instrument speelt te laag, en de toonhoogte stijgt als de lucht erin warm wordt. Stem na een paar minuten spelen, niet ervoor.
Blaasinstrumenten veranderen van toonhoogte door de lengte van de buis te veranderen. Om lager te gaan maak je de buis langer door een deel uit te trekken. Om hoger te gaan duw je het erin.
| Instrument | Wat je verschuift |
|---|---|
| Dwarsfluit | Het kopstuk, uitgetrokken of ingeduwd |
| Klarinet | Het vat, en zo nodig de delen |
| Saxofoon | Het mondstuk op de halskurk |
| Trompet, hoorn | De hoofdstemschuif |
| Trombone | De stemschuif in het beker-deel |
Harmonieorkesten stemmen meestal op klinkend Bes, wat trompetten, klarinetten en tenorsaxofoons in Bes als geschreven C lezen. Altsaxofoons lezen een G en hoorns een F. Symfonieorkesten stemmen op A. Stem op een stemapparaat of een referentie, niet alleen op de speler naast je, anders drijft de hele sectie samen weg. Zie transponerende instrumenten voor waarom de geschreven noten verschillen.
Wat is A440 en waarom gebruiken sommige orkesten 442?
A440 betekent dat de A boven de middelste C 440 keer per seconde trilt. De internationale standaard, ISO 16, legt die toonhoogte vast als referentie voor het stemmen. De meeste stemmers en toetsinstrumenten beginnen daar.
Niet elke groep gebruikt hem. Sommige orkesten stemmen iets hoger, vaak op 442 of 443. Groepen die oude muziek op historische instrumenten spelen, gebruiken vaak A = 415, ongeveer een halve toon lager. Het verschil tussen 440 en 442 is ongeveer acht cent, minder dan een tiende halve toon. Het is klein, maar het telt als je speelt met een groep die daar stemt. Vraag wat de groep gebruikt en zet je stemmer daarop.
Een piano kun je niet ter plekke bijstemmen. Speel je met een piano, stem dan op de piano, op welke toonhoogte hij ook staat.
Hoe vaak moet ik stemmen?
Stem elke keer dat je het instrument oppakt. Snaren drijven weg met temperatuur, luchtvochtigheid en gebruik, en blaasinstrumenten veranderen binnen een sessie als ze opwarmen.
- Controleer opnieuw na een pauze midden in een lange sessie.
- Controleer na het verwisselen van snaren, of na een verhuizing van een koude auto naar een warme kamer.
- Stem niet midden in een stuk bij. Wacht op een rust of het einde van het stuk.
Stemmen in SheetScroll
Open een partituur, tik op de pagina voor de bediening en tik op Stemmen. Speel een snaar of een noot, en SheetScroll toont Te laag, Te hoog of Gestemd. Bij een snaarinstrument noemt het de snaar, zoals de D-snaar. Het gebruikt de microfoon en werkt offline.
Referentie-A biedt 440, 415 en 442 Hz. Met Afstemmen stel je hem in vanaf een A die op een ander instrument wordt gespeeld, zoals een piano in de kamer. Bij een partituur zegt de stemmer ook in welke stemming die geschreven is, zoals standaardstemming, zodat je erop kunt stemmen.
De stemmer die je met de hand opent is gratis. Met Pro laat Stemmen voorstellen (Instellingen → Luisteren, standaard aan) SheetScroll je zeggen, als je pauzeert of stopt, dat een snaar of het hele instrument te laag of te hoog klinkt. Zie de hulp over de stemmer voor elke stap. De gratis cursussen gitaar, viool en cello zijn een goede eerste dingen om te spelen als je gestemd bent.
Vragen
Wat is de standaardstemming van een gitaar?
E A D G B E, van de dikste snaar naar de dunste: E2, A2, D3, G3, B3 en E4.
Hoe stem ik een gitaar zonder stemapparaat?
Stem de lage E op een referentie. Druk dan elke snaar in bij de vijfde fret, behalve de G-snaar bij de vierde, en stem de volgende lege snaar daarop.
In welke volgorde stem ik de snaren?
Begin bij een gitaar met de laagste snaar en ga omhoog. Stem bij een viool, altviool of cello eerst de A en ga in kwinten naar de andere. Controleer daarna de eerste snaar nog eens.
Op welke noten is een ukelele gestemd?
G4 C4 E4 A4 in de standaardstemming, waarin de G hoger is dan de C. Een lage G-snaar zet de G een octaaf lager.
Waarom stemt het orkest op Bes?
Klinkend Bes is wat trompetten, klarinetten en tenorsaxofoons in Bes laten horen bij een geschreven C, en de meeste instrumenten in het orkest spelen hem makkelijk. Symfonieorkesten stemmen juist op A.
Wat is het verschil tussen A440 en A442?
A440 is de standaard referentietoonhoogte. A442 ligt iets hoger, ongeveer acht cent, en sommige orkesten geven er de voorkeur aan. Volg wat jouw groep gebruikt.
Waarom raakt mijn gitaar zo snel ontstemd?
Nieuwe snaren rekken de eerste dagen uit. Een verandering in temperatuur of luchtvochtigheid verschuift ook de toonhoogte. Slippende stemmechanieken kunnen een oorzaak zijn, en een stemapparaat toont welke snaar afwijkt.
Gerelateerd
- StemapparaatGebruik Stemmen in de speler om te zien of een snaar of noot te laag, te hoog of gestemd is, stel je referentie-A in en zie de stemming van een partituur.
- Transponerende instrumentenWat klinkende toonhoogte is, waarom klarinetten, trompetten, saxofoons en hoorns transponeren en hoe je een partij omzet, met een tabel van intervallen.
- Gitaartab lezenGitaar-, bas- en ukelele-tab lezen: wat de lijnen en cijfers betekenen, hammer-ons, slides en bends, waarom het ritme ontbreekt en hoe tab verschilt van noten.
- StrijkersEen bladmuziekapp die omslaat terwijl je strijkt. Luistert naar strijkers, slaat nooit te vroeg om en toont je pdf-partijen zoals gedrukt. Gratis lezer.
- GitaarVijftien gratis klassieke gitaarstukken uit het publieke domein op volgorde, van snaar 1 en 2 tot Sor. Ze luisteren mee en slaan om zonder Pro.
- VioolZestien gratis vioolstukken uit het publieke domein in lesvolgorde, van de lege D- en A-snaar tot barokmenuetten. Ze luisteren mee en slaan om zonder Pro.
Bronnen
- ISO 16:1975, Acoustics: Standard tuning frequency (Standard musical pitch), in the Standards Council of Canada's database, gecontroleerd op 23 oktober 2026
- A440 (pitch standard), Wikipedia, gecontroleerd op 23 oktober 2026